Συνέντευξη: Εύα Τούνα
Έχετε θέσει ως ευρωπαϊκό στόχο την ενίσχυση του αποτυπώματος της ελληνικής χημικής βιομηχανίας στα μεγέθη της ΕΕ. Ποιοι είναι οι βασικοί άξονες πάνω στους οποίους θα κινηθεί ο κλάδος σας για να το επιτύχει;
Η Ελλάδα είναι από τις ελάχιστες χώρες της ΕΕ που τα τελευταία χρόνια εμφανίζει θετικό πρόσημο στην πορεία της χημικής της βιομηχανίας. Για να αυξήσει, όμως, σημαντικά το μερίδιό της στα ευρωπαϊκά μεγέθη χρειάζονται περισσότερες επενδύσεις από υφιστάμενες επιχειρήσεις, υποκατάσταση εισαγωγών και ανάπτυξη εξαγωγών, οι οποίες με τη σειρά τους προαπαιτούν διαφοροποίηση και καινοτομία.
Ένας από τους τομείς που επηρεάζεται σημαντικά από την πράσινη μετάβαση είναι και εκείνος της συσκευασίας (πχ. PPWR). Με ποιον τρόπο μπορεί ο Σύνδεσμος να διευκολύνει την προσαρμογή των εταιρειών συσκευασίας στις νέες απαιτήσεις; Πώς μπορεί να συμβάλει στην επιτακτική ανάγκη για έρευνα και καινοτομία;
Αποτελούμε βασικό πελάτη του εν λόγω κλάδου. Ενσωματώνουμε προϊόντα μας σε δοχεία, που μαζί με χαρτοκιβώτια και αναλώσιμα δεν τα διοχετεύουμε μόνο στην εγχώρια αγορά. Τα εξάγουμε και σε μακρινούς προορισμούς, άρα υπόκεινται κατά την οδική ή θαλάσσια μεταφορά σε σημαντικές καταπονήσεις. Η νομοθεσία PPWR υποχρεώνει τον κλάδο συσκευασίας σε ελάχιστα ποσοστά ανακυκλωμένου περιεχομένου δημιουργώντας πολυπλοκότητα στις πηγές εφοδιασμού πρώτων υλών και στις γραμμές παραγωγής του. Εμάς μας ενδιαφέρει πρωτίστως να φτάνουν τα φορτία με ασφάλεια χωρίς διαρροές στους πελάτες μας, αλλά συνυπολογίζουμε και το ότι – κατά συντριπτικό ποσοστό – εκείνοι δεν είναι διατεθειμένοι να πληρώνουν premium για πιο οικολογικό προϊόν. Με την τεχνολογία να μην είναι πάντα ώριμη να εξασφαλίσει ίδιες αντοχές σε δευτερογενή πρώτη ύλη σε σύγκριση με την πρωτογενή -πόσο μάλλον με παρεμφερές κόστος- η προβληματική μπορεί να λυθεί με περισσότερο χρόνο προσαρμογής, έρευνα και συνεργατικό πνεύμα μεταξύ κλάδων. Η επικοινωνία και η εκπαίδευση είναι σημεία- κλειδιά σ’ αυτή την προσπάθεια.
Στην περίπτωση των πλαστικών δοχείων, η χημική ανακύκλωση είναι ο πιο ενδεδειγμένος τρόπος για security of supply και στην περίπτωση της χώρας μας θα λύσει παράλληλα βασικά περιβαλλοντικά ζητήματα διαχείρισης αποβλήτων, ενισχύοντας τη βιομηχανική συμβίωση. Ο ΣEXB με τον Σύνδεσμο Πλαστικών (ΣΒΠΕ) έχουν εξαιρετική συνεργασία και στο θέμα αυτό. Όσον αφορά την καινοτομία -όπως καταγράψαμε και στον Οδικό Χάρτη Μετάβασης της Χημικής Βιομηχανίας, με ορίζοντα το 2050, που καταρτίσαμε μαζί με το ΙΟΒΕ- εκείνη προϋποθέτει λιγότερη και απλούστερη νομοθέτηση σε εφικτά χρονοδιαγράμματα, ώστε τα ίδια μυαλά επιστημόνων και budget να μην αναλώνονται σε μη δημιουργικές εργασίες όπως αλλαγή συνταγών, ετικετών και δοχείων για λεπτομέρειες π.χ. το μέγεθος μιας γραμματοσειράς. Το πρόβλημα έχει περισσότερο ευρωπαϊκή ρίζα παρά ελληνική -εν προκειμένω τη νομοθεσία CLP για την Ταξινόμηση, Επισήμανση και Συσκευασία χημικών ουσιών και μειγμάτων, η οποία μάλιστα έχει διακλαδική επίπτωση. Γι’ αυτό ο ΣΕΧΒ ανέλαβε πρωτοβουλία μέσω του Ευρωπαϊκού μας Συνδέσμου CEFIC και κατάφερε με σχετική επιχειρηματολογία μέσα από πρακτικά και μετρήσιμα παραδείγματα να πείσει την Κομισιόν σε μια stop-the-clock προσέγγιση ως το 2028.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η ελληνική χημική βιομηχανία όσον αφορά τη στρατηγική της ανάπτυξη και ποιες πρωτοβουλίες θεωρείτε σημαντικές για να ξεπεράσει τα όποια εμπόδια;
Θα έλεγα πως στην κορυφή της λίστας στέκει το ενεργειακό κόστος στην Ελλάδα για βιομηχανικούς καταναλωτές, το οποίο είναι από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Σε μια Ευρώπη, μάλιστα, που είναι ήδη πιο ακριβή σε σχέση με ανταγωνίστριες χώρες του πλανήτη, ενώ, με κέντρο τις Βρυξέλλες, θεωρείται και παγκόσμια πρωταθλήτρια στην υπερρύθμιση, με πιο ευρέως γνωστή τη νομοθεσία REACH. Το τελευταίο διάστημα, η χώρα μας επηρεάζεται επίσης και λόγω γεωγραφικής θέσης από πολιτικές προστατευτισμού σε εισαγόμενες πρώτες ύλες και εξαγόμενα προϊόντα, τα οποία στο τέλος πλήττουν τον ανταγωνισμό και ανεβάζουν το κόστος για τους τελικούς χρήστες. Πρόκειται για εμπόδια που καμία επιχείρηση δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της γι’ αυτό και είναι κρίσιμος ο ρόλος των φορέων που συνομιλούν με τους διαμορφωτές πολιτικής. Ο ΣΕΧΒ συμμετέχει ενεργά στην πρόσφατη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία Critical Chemicals Alliance, με στόχο να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες μιας χώρας στο ΝΑ άκρο της Ευρώπης με εγγύτητα σε αναδυόμενες αγορές.
Σε ποιο βαθμό η χρήση τεχνητής νοημοσύνης θα επιταχύνει τις εξελίξεις στον κλάδο της χημικής βιομηχανίας όσον αφορά την καινοτομία; Θεωρείτε πως θα επηρεάσει την αγορά εργασίας στον τομέα σας και αν ναι, με ποιον τρόπο;
Στις εταιρείες μας διαχειριζόμαστε καθημερινά τεράστιο και συνεχώς αυξανόμενο όγκο δεδομένων σε όλη την αλυσίδα αξίας. Όσα από αυτά δομούνται καλύτερα σε εργαστήρια R&D και ποιοτικού ελέγχου, σε παραγωγή, marketing, πωλήσεις, εξαγωγές και τεχνική υποστήριξη, θα μπορούν να υποστηριχθούν από τις νέες ψηφιακές τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης, εξασφαλίζοντας καινοτομία, αλλά και ταχύτερη και καλύτερη εξυπηρέτηση του πελάτη ανά την υφήλιο. Φυσικά, με δεδομένη την τήρηση πρωτοκόλλων ασφαλείας, η εκτόξευση της παραγωγικότητας και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας θα είναι τέτοια που θα μπορεί να διασφαλίσει και υψηλότερες αμοιβές προς όφελος και των εργαζομένων. Η μετατόπιση θέσεων εργασίας προς νέες ειδικότητες είναι νομοτέλεια. Ωστόσο, ειδικά στην Ελλάδα εξαιτίας του δημογραφικού που συνεχώς μειώνει τον ενεργό πληθυσμό, δεν αναμένω δυσμενείς επιπτώσεις στην απασχόληση ειδικά στην υποστελεχωμένη βιομηχανία, όχι μόνο τη χημική.
Ο κλάδος σας χαρακτηρίζεται από έντονη εξωστρέφεια παρά το γεγονός ότι η πλειονότητα των επιχειρήσεων είναι μικρομεσαίες. Ποιο πιστεύετε πως είναι το μεγαλύτερο ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα και σε ποιον τομέα χρειάζεται βελτίωση;
Είναι γεγονός ότι δραστηριοποιούμαστε σε έναν πολύ διεθνοποιημένο κλάδο. Θα ξεχώριζα την προσαρμοστικότητα και την ευελιξία μας να λειτουργούμε ταυτόχρονα και υπό πίεση σε διαφορετικά περιβάλλοντα διεθνώς, με υψηλές διακυμάνσεις και διαταραχές. Όλοι, επιχειρηματίες και εργαζόμενοι κατορθώσαμε να μην περιχαρακωθούμε στη μικρή εγχώρια αγορά κατά τη μοναδικής διάρκειας και έντασης ελλαδική κρίση και αναπτύξαμε αντισώματα που δεν τα βλέπουμε σε συναδέλφους άλλων χωρών. Αυτό αντανακλάται σήμερα στην αντίστροφη πορεία μεταξύ ελληνικής και ευρωπαϊκής χημικής βιομηχανίας. Παρόλα αυτά, χρειαζόμαστε βελτίωση κυρίως στην ενσωμάτωση νεότερων στελεχών, με αντίστοιχες ήπιες δεξιότητες και διεθνή κουλτούρα. Τα χρόνια περνούν και οι ανάγκες-απαιτήσεις των εξαγωγικών πελατών μας μεγαλώνουν.
Θεωρείτε πως η δημιουργία ισχυρότερων εταιρικών σχημάτων (μέσω συνεργασιών ή clusters) θα μπορούσε να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα του κλάδου και αν ναι, θα λέγατε πως υπάρχει πεδίο για τέτοιες συμπράξεις;
H απάντηση είναι θετική και στα δυο ερωτήματα. Αρχικά, βασική προϋπόθεση για την ισχυροποίηση επιχειρήσεων του κλάδου είναι η μεγέθυνση κι όπως φάνηκε από τα στοιχεία του ΙΟΒΕ στον Οδικό Χάρτη, οι εγχώριες επιχειρήσεις μας σε κάθε κατηγορία (μικρή-μεσαία-μεγάλη) υπολείπονται σε μέγεθος του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Eνδεικτικά, μια εταιρεία με κρίσιμη μάζα μπορεί να επιμερίσει καλύτερα τα υψηλά κόστη συμμόρφωσης που απορρέουν από το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο. Στο σημείο αυτό, θα ήθελα, όμως, να τονίσω ότι οι εξαγορές-συγχωνεύσεις που ακούγονται περισσότερο στον δημόσιο διάλογο δεν είναι μονόδρομος. Υπάρχει και η εναλλακτική διαδρομή της οργανικής μεγέθυνσης που μπορούν να υποστηρίξουν μέσω επενδύσεων και χρηματοδοτήσεων επιχειρήσεις-μέλη μας που έχουν επιδείξει εξαιρετική ανθεκτικότητα στις διαδοχικές κρίσεις. Σε κάθε περίπτωση χρειάζεται συνεργατικό πνεύμα όχι μόνο ενδοκλαδικά, αλλά και διακλαδικά και χρειάζεται να αναφέρουμε πως έχει ήδη σημειωθεί πρόοδος και σε συμπράξεις με την επιστημονική κοινότητα. Η συμμετοχή εταιρειών σε φορείς όπως ο ΣΕΧΒ προάγουν αυτήν τη νοοτροπία.
INFO