Στο πλαίσιο αυτό, τον περασμένο Ιούνιο πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής με θέμα «Η υπό διαμόρφωση Διεθνής Συνθήκη για τη μείωση της παραγωγής πρωτογενών πλαστικών (Global Plastics Treaty) και η εφαρμογή του ευρωπαϊκού και εθνικού πλαισίου για τη μείωση των πλαστικών και των μικροπλαστικών».
Στη συνεδρίαση συμμετείχε, κατόπιν πρόσκλησης της Επιτροπής, ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Παραγωγής Υλικών Συσκευασίας (ΣΥΒΙΠΥΣ). Ως Πρόεδρος του ΔΣ του Συνδέσμου, είχα την τιμή να παρουσιάσω τις θέσεις του κλάδου για τον ρόλο των υλικών συσκευασίας στη μετάβαση προς ένα αποτελεσματικό μοντέλο κυκλικής οικονομίας.
Η συζήτηση δεν πρέπει να αφορά την κατάργηση των πλαστικών
Αρχικά, καταστήσαμε σαφές ότι δε συμφωνούμε με την υφιστάμενη προσέγγιση περί μείωσης των πλαστικών στη συσκευασία. Οι πλαστικές ύλες και τα πολυμερή είναι βασικά δομικά στοιχεία για την παραγωγή όλων των τύπων των συσκευασιών ανεξάρτητα από το κυρίαρχο υλικό, (χαρτί, γυαλί, μέταλλο, πλαστικό, σύνθετες δομές). Επιπλέον, χρησιμοποιούνται για την παραγωγή επιχρισμάτων – βερνικιών κάλυψης, συγκολλητικών μέσων και εκτυπωτικών μελανιών για όλους τους τύπους των συσκευασιών. Η κατάργηση του πλαστικού συνεπάγεται την κατάργηση της συντριπτικής πλειοψηφίας των συσκευασιών και συνεπώς του σύγχρονου τρόπου ζωής σε πόλεις, μεγαλουπόλεις και κωμοπόλεις.
Κατά συνέπεια, η αντίληψη ότι η πλήρης κατάργηση των πλαστικών αποτελεί λύση για την κυκλική οικονομία δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της παραγωγής και της λειτουργίας της εφοδιαστικής αλυσίδας. Δε θα εξασφαλιστεί η μετάβαση σε ένα μοντέλο κυκλικής οικονομίας με την απαγόρευση ή τον περιορισμό των πλαστικών ή οποιαδήποτε άλλου υλικού συσκευασίας, πάρα μόνο με τη βελτίωση της συλλογής, διαλογής και ανακύκλωσης αυτών.
Η πρόκληση βρίσκεται στην ανακύκλωση
Η επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προϋποθέτει ουσιαστική αναβάθμιση των υποδομών συλλογής, διαλογής και ανακύκλωσης όλων των υλικών συσκευασίας. Παρά την πρόοδο των τελευταίων ετών, αρκετές κατηγορίες συσκευασιών, όπως τα εύκαμπτα πλαστικά και οι σύνθετες ασηπτικές χάρτινες συσκευασίες ποτών, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις όσον αφορά τη συλλογή, τη διαλογή και την επανεπεξεργασία τους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Μάλιστα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, καμία κατηγορία συσκευασίας δεν θεωρείται σήμερα ότι επιτυγχάνει πλήρως τις απαιτήσεις «ανακύκλωσης σε μεγάλη κλίμακα» (recycling at scale) και στα 27 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
PPWR: Επενδύσεις & αποτελεσματικά συστήματα ΔΕΠ αποτελούν προϋποθέσεις
Η μελέτη που ανατέθηκε από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συσκευασίας EUROPEN και εκπονήθηκε από τη συμβουλευτική εταιρία CIRCPACK της Veolia για τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ, τονίζει ότι η επίτευξη των στόχων του PPWR για ανακύκλωση σε μεγάλη κλίμακα έως το 2035 θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις στις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων, παράλληλα με βελτιώσεις στον σχεδιασμό των συσκευασιών και στη διαχείριση των συστημάτων ΔΕΠ.
Τα κύρια σημεία των ευρωπαϊκών συστημάτων Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού (ΔΕΠ) με τις καλύτερες επιδόσεις είναι:
-οι διαφανείς μεθοδολογίες και διοίκηση
-η ενοποιημένη επιχειρησιακή ευθύνη
-οι αναλυτικές οικολογικά διαμορφωμένες δομές εισφορών
-η συλλογή και αναφορά δεδομένων σε επίπεδο μορφής συσκευασίας
Αυτά τα χαρακτηριστικά σχεδιασμού, και όχι απλώς οι υψηλότερες δαπάνες, προσφέρουν έναν πρακτικό οδικό χάρτη για την επίτευξη των στόχων ανακύκλωσης του PPWR για το 2030 και το 2035.
Το ζήτημα των εισαγωγών και του free–riding
Ένα ακόμη ζήτημα που επηρεάζει άμεσα την αποτελεσματικότητα της περιβαλλοντικής πολιτικής και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής βιομηχανίας είναι οι εισαγωγές χαμηλού κόστους υλικών συσκευασίας για τον κλάδο HoReCa από χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας, όπου καταγράφονται περιπτώσεις εισφοροδιαφυγής και free-riding ως προς τις υποχρεώσεις εγγραφής στο Εθνικό Μητρώο Παραγωγών (ΕΜΠΑ) και συμμετοχής στα εγκεκριμένα συστήματα ΔΕΠ.
Είναι ζωτικό να ανοίξει θεσμική συζήτηση σχετικά με το παραπάνω πολύπλοκο θέμα, καθώς δημιουργούνται συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού, ενώ παράλληλα επιβαρύνονται τα Συλλογικά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης, τα οποία καλούνται να διαχειριστούν πρόσθετες ποσότητες αποβλήτων που δεν έχουν προβλεφθεί στους επιχειρησιακούς τους σχεδιασμούς.
Δε συνάδει με τις αρχές της κυκλικής οικονομίας η εισαγωγή υλικών συσκευασίας από τρίτες χώρες χωρίς ισοδύναμες περιβαλλοντικές υποχρεώσεις και η εξαγωγή των ανακυκλώσιμων υλικών μετά τη χρήση τους ως δευτερογενών πρώτων υλών σε αναπτυσσόμενες χώρες. Η πραγματική κυκλική οικονομία προϋποθέτει τη διατήρηση της αξίας των υλικών εντός της ευρωπαϊκής οικονομίας, μέσω επενδύσεων στην ανακύκλωση, στην καινοτομία και στη βιώσιμη βιομηχανική παραγωγή.
INFO