Συνέντευξη: Κυριακή Μουστακίδου
Τα εκτυπωτικά μελάνια έχουν ζωτική σημασία για την επικοινωνία ενός προϊόντος, την ενημέρωση των καταναλωτών, το branding μιας εταιρείας, τις προειδοποιήσεις ασφαλείας και τη λειτουργικότητα της σύγχρονης συσκευασίας. Σε αυτό το περιβάλλον, το όραμα της EuPIA είναι να εκπροσωπεί τις ανάγκες του κλάδου παραγωγής εκτυπωτικών μελανιών και να προωθεί την εξέλιξή του.
«Στηρίζουμε τα μέλη μας στην ανάπτυξη ασφαλών, βιώσιμων και πολύχρωμων εκτυπωμένων προϊόντων, παρέχοντας παράλληλα ρυθμιστικές και επιστημονικές συμβουλές σε ενδιαφερόμενα μέρη και φορείς χάραξης πολιτικής. Ο ρόλος της EuPIA είναι να διασφαλίσει ότι η συμβολή του κλάδου γίνεται κατανοητή και ότι οι ρυθμιστικές αποφάσεις βασίζονται στην πλήρη κατανόηση της αλυσίδας αξίας της συσκευασίας. Το έργο μας υποστηρίζεται από πρακτικά έγγραφα, όπως ο Χάρτης της EuPIA (EuPIA Charter) και από ειδικές κατευθυντήριες οδηγίες για εκτυπωτικά μελάνια που εφαρμόζονται σε υλικά σε επαφή με τρόφιμα», διευκρινίζει η κα. Tietz.
Οι πραγματικές προκλήσεις
Καθώς η ευρωπαϊκή βιομηχανία συσκευασίας βρίσκεται εδώ και καιρό μπροστά σε ένα κύμα συνεχών ρυθμίσεων και νέων κανονισμών, οι προκλήσεις για τους ευρωπαίους Εκτυπωτές, Μετατροπείς και Κατασκευαστές Μελανιών αυξάνονται. «Πρόκειται για ένα πυκνό ρυθμιστικό περιβάλλον, το οποίο αγγίζει ζητήματα γύρω από τις χημικές ουσίες, τη συσκευασία, την κυκλικότητα, τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα κ.ά.», σημειώνει η Διευθύντρια της EuPIA και συμπληρώνει: «αυτό έρχεται να προστεθεί στη συνεχιζόμενη πίεση από τις τιμές των πρώτων υλών, το κόστος ενέργειας, τις διαταραχές στα logistics και την αβεβαιότητα στον εφοδιασμό, οι οποίες έχουν ενταθεί από την ευρύτερη γεωπολιτική αστάθεια. Τα στοιχεία της αγοράς τα τελευταία χρόνια δείχνουν σαφή πτωτική τάση στους ευρωπαϊκούς όγκους παραγωγής και αυξανόμενη πίεση στην παραγωγική βάση σε αρκετά τμήματα της αλυσίδας αξίας. Η EuPIA στηρίζει φιλόδοξους στόχους για την ασφάλεια και τη βιωσιμότητα, όμως η εφαρμογή τους πρέπει να είναι προβλέψιμη, αναλογική και εφαρμόσιμη στην πράξη».
Με την εφαρμογή του PPWR να αποτελεί την κεντρική πρόκληση για το σύνολο των επιχειρήσεων, η Tietz τονίζει πως «οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να επικεντρωθούν σε σαφή χρονοδιαγράμματα, εναρμονισμένη εφαρμογή, ρεαλιστικές μεταβατικές περιόδους και έγκαιρο διάλογο με τις επηρεαζόμενες αλυσίδες αξίας. Η ρύθμιση δεν θα πρέπει μόνο να καθορίζει τι πρέπει να επιτύχει ο κλάδος. Θα πρέπει, επίσης, να διασφαλίζει ότι οι εταιρείες διαθέτουν την πληροφόρηση, τις μεθόδους δοκιμών, τις υποδομές και τη νομική ασφάλεια που χρειάζονται για να το πετύχουν».
Η έμφαση στη βιωσιμότητα
Για τον κλάδο των εκτυπωτικών μελανιών, αλλά και της συσκευασίας, η βιωσιμότητα κρίνεται ως ένας καθοριστικός παράγοντας. Σύμφωνα με την κα. Tietz, η αυξανόμενη ζήτηση για ανακυκλώσιμη συσκευασία συμπαρασύρει και την ανάγκη για μελάνια που έχουν παραχθεί «με αυξημένη προσοχή στην επιλογή πρώτων υλών, στο περιβαλλοντικό αποτύπωμα του προϊόντος, στην απομελάνωση (deinking), στις αξιολογήσεις ανακυκλωσιμότητας και στην αλληλεπίδραση μεταξύ μελανιών, υποστρωμάτων και διαδικασιών ανακύκλωσης».
«Είναι σημαντικό, ωστόσο, να εξετάζουμε τη συσκευασία ολιστικά», προσθέτει. «Το στρώμα μελανιού είναι συνήθως πολύ λεπτό σε σχέση με το τυπωμένο υπόστρωμα, όμως τα μελάνια μπορούν να επηρεάσουν τη διαλογή, την απομελάνωση και την ποιότητα της ανακύκλωσης. Αναμένω μεγαλύτερη συνεργασία σε όλη την αλυσίδα αξίας, περισσότερα επιστημονικά τεκμηριωμένα κριτήρια σχεδιασμού για ανακύκλωση (design-for-recycling) και περισσότερα αιτήματα για αξιόπιστα περιβαλλοντικά δεδομένα. Η κατεύθυνση είναι σαφής: η βιωσιμότητα θα μετακινηθεί από τη γενική φιλοδοξία σε συγκεκριμένες και μετρήσιμες απαιτήσεις».
Τι συμβαίνει με το κόστος;
Ο κλάδος των μελανιών καλείται να ανταποκριθεί στις διαφορετικές απαιτήσεις συμμόρφωσης, ασφάλειας, ταχύτερης παραγωγής και μειωμένου περιβαλλοντικού αντικτύπου, διατηρώντας παράλληλα το κόστος υπό έλεγχο σε όλη την αλυσίδα αξίας της συσκευασίας. Πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό;
Για την Cornelia Tietz, το κλειδί είναι η συνεργασία και η συνεπής χρήση των καθιερωμένων κατευθυντήριων οδηγιών. «Τα εκτυπωτικά μελάνια είναι προϊόντα κατά παραγγελία, σχεδιασμένα για πολλά διαφορετικά υποστρώματα, διαφορετικές μεθόδους εκτύπωσης και διαφορετικές τελικές χρήσεις. Δεν υπάρχει ένα ενιαίο σύστημα μελανιού που να μπορεί να καλύψει ταυτόχρονα κάθε τεχνική αλλά και ρυθμιστική απαίτηση ασφάλειας και βιωσιμότητας. Kαι αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τις συσκευασίες τροφίμων. Η EuPIA έχει αναπτύξει επί σειρά ετών ολοκληρωμένες προσεγγίσεις και κατευθυντήριες οδηγίες για τα υλικά σε επαφή με τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων οδηγιών για Ορθή Πρακτική Παραγωγής (GMP), δοκιμές μετανάστευσης (migration testing), αξιολόγηση κινδύνου και επικοινωνία στην αλυσίδα εφοδιασμού. Αυτά τα εργαλεία υποστηρίζουν τους μετατροπείς και τους διανομείς στο έργο συμμόρφωσής τους και συμβάλλουν στη θέσπιση κοινών προτύπων σε όλη την αλυσίδα αξίας. Φυσικά, για να διατηρηθεί το κόστος υπό έλεγχο θα χρειαστεί η αποφυγή επικαλύψεων, η χρήση εναρμονισμένων προτύπων όπου είναι δυνατόν, η αναγνώριση υφιστάμενων κατευθυντήριων οδηγιών του κλάδου (όπως η Κατευθυντήρια Οδηγία της EuPIA για τα Εκτυπωτικά Μελάνια που Εφαρμόζονται σε Υλικά σε Επαφή με Τρόφιμα και το EuPIA GMP για μελάνια FCM) καθώς και να διασφαλιστεί ότι οι απαιτήσεις είναι σχετικές και βασισμένες στον κίνδυνο, και όχι απλώς διοικητικού χαρακτήρα», αναφέρει.
Οι ελπιδοφόρες νέες τεχνολογίες
Όπως περιγράφει η κα. Tietz, αρκετές τεχνολογίες μπορούν να είναι ελπιδοφόρες για τα εκτυπωτικά μελάνια και την παραγωγή συσκευασίας συνδυαστικά, αλλά «το αποτύπωμά τους θα εξαρτηθεί από το αν θα καταφέρουν να συνδυάσουν απόδοση, ασφάλεια, βιωσιμότητα και κοστολογική αποδοτικότητα». Πιο συγκεκριμένα, «οι τεχνολογίες σκλήρυνσης με ενέργεια (energy-curing), συμπεριλαμβανομένων των UV και EB, συνεχίζουν να προσφέρουν ευκαιρίες για αποδοτική παραγωγή και υψηλής απόδοσης συσκευασία, υπό την προϋπόθεση ότι η διαχείρισή τους γίνεται με ασφάλεια και ότι διαμορφώνονται κατάλληλα. Τα υδατοδιαλυτά συστήματα, η ψηφιακή εκτύπωση, οι βελτιωμένες λύσεις απομελάνωσης, τα συστήματα χαμηλής μετανάστευσης για εφαρμογές σε επαφή με τρόφιμα, οι βιο-ανανεώσιμες πρώτες ύλες και τα καλύτερα εργαλεία περιβαλλοντικού αποτυπώματος θα διαδραματίσουν επίσης σημαντικό ρόλο».
Για τη Διευθύντρια της EuPIA, είναι σημαντικό να μην παρουσιάζεται οποιαδήποτε μεμονωμένη τεχνολογία ως καθολική λύση. «Η παραγωγή συσκευασίας είναι εξαιρετικά ποικιλόμορφη και οι πιο επιδραστικές καινοτομίες θα είναι εκείνες που λειτουργούν σε πραγματικές βιομηχανικές συνθήκες, σε όλη την αλυσίδα αξίας, εκείνες που βοηθούν τους πελάτες να ανταποκριθούν στις ρυθμιστικές και βιωσιμότητας απαιτήσεις χωρίς να θυσιάζουν την ασφάλεια ή τη λειτουργικότητα», καταλήγει η Cornelia Tietz.
INFO