Η συγκεκριµένη έκθεση µε τίτλο “Paper-based Flexible Packaging” παρουσιάζει το συνολικό όραµα για τον σηµαντικό ρόλο που θα µπορούσαν να διαδραµατίσουν οι χάρτινες συσκευασίες. Με ποιον τρόπο και υπό ποιες προϋποθέσεις µπορούν να συµβάλλουν στην αντιµετώπιση της ρύπανσης από µικρού µεγέθους εύκαµπτα πλαστικά; Τι απαιτείται για την εφαρµογή αυτών των κατευθυντήριων γραµµών στην πράξη;
Τα ευρήµατα της µελέτης βασίζονται στις χρήσιµες γνώσεις που µοιράστηκαν περισσότεροι από 60 ειδικοί και επιστήµονες από ΜΚΟ, εταιρείες παραγωγής χάρτινης και πλαστικής συσκευασίας, εµπορικές επιχειρήσεις µε γνωστά brands στο portfolio τους, αλλά και ακαδηµαϊκοί. Αυτή η διευρυµένη συνεργασία προσδίδει µια ιδιαίτερη βαρύτητα στα τελικά συµπεράσµατα, αντανακλώντας ένα µεγάλο φάσµα βιοµηχανικών και επιστηµονικών προσεγγίσεων.
Τα 6 σημαντικά κριτήρια
Το χαρτί, λοιπόν, έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει ισχυρή εναλλακτική λύση και να σταθεί ως ανάχωμα απέναντι σε μία από τις πιο επιζήμιες πηγές ρύπανσης. Ωστόσο, για να μετατραπεί αυτό το σενάριο σε λειτουργική πραγματικότητα, δεν αρκούν τα ευχολόγια. Απαιτούνται υπεύθυνα σχεδιασμένες χάρτινες συσκευασίες στην κατάλληλη κλίμακα, με ανταγωνιστικό κόστος και ανάλογες επιδόσεις.
Σύμφωνα με την έκθεση, το υφιστάμενο χάσμα ανάμεσα στην ευγενή φιλοδοξία αυτής της προσέγγισης και τη μικρή διαθεσιμότητα των κατάλληλων συσκευασιών δεν πρέπει να αποτελεί αποθαρρυντικό παράγοντα. Αντίθετα, οφείλει να ενισχύει την ανάγκη για καινοτομία, επενδύσεις και πιλοτικές εφαρμογές εδώ και τώρα. Αυτή η στρατηγική, με γνώμονα πάντα τα έξι κρίσιμα κριτήρια που θέτουν τις βάσεις του «υπεύθυνου σχεδιασμού», θα οδηγήσει στην ανάπτυξη χάρτινων λύσεων που προσφέρουν πραγματικά οφέλη.
Ποια είναι, όμως, αυτά τα κριτήρια;
Υπεύθυνη πρώτη ύλη
Η επίλυση ενός προβλήματος δεν μπορεί να συνοδεύεται από τη δημιουργία ενός άλλου. Πρόκειται για μία επωδό που συναντάται συχνά στη μελέτη του “The Ellen MacArthur Foundation”. Είναι ζωτικό να διασφαλιστεί ότι οι εύκαμπτες χάρτινες συσκευασίες δεν συμβάλλουν στην αύξηση της ζήτησης για ξυλεία πέρα από τα επιτρεπτά οικολογικά όρια. Η λύση που προκρίνεται περιλαμβάνει την εφαρμογή μιας ολιστικής στρατηγικής με δράσεις όπως η υιοθέτηση βέλτιστων πρακτικών προμήθειας, σε συνδυασμό με συλλογικές πρωτοβουλίες για την αύξηση της χρήσης υπεύθυνων μη ξυλωδών ινών. Για παράδειγμα, οι μη ξυλώδεις ίνες από αγροτικά απόβλητα μπορούν να έχουν 80-100% χαμηλότερες επιπτώσεις στη χρήση γης και σημαντικά μικρότερο αντίκτυπο στη βιοποικιλότητα και τις εκπομπές άνθρακα σε σύγκριση με τη συμβατική ξυλεία. Ενδεικτικά, προτείνονται βήματα όπως: η μείωση του βάρους του χρησιμοποιούμενου χαρτιού, οι επενδύσεις σε κλειστά κυκλώματα διαχείρισης νερού (closed-loop systems) και η ευθυγράμμιση των εφοδιαστικών αλυσίδων με πρωτοβουλίες υπεύθυνης διαχείρισης υδάτων.
Υπεύθυνη παραγωγή
Η προμήθεια, η παραγωγή και η αξιοποίηση των χάρτινων συσκευασιών θα πρέπει να γίνεται με τις ελάχιστες δυνατές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, όπως τονίζεται στην έκθεση. Ακόμη και αν οι πράσινοι δείκτες συνεχώς βελτιώνονται, η χρήση νερού για την παραγωγή χαρτιού – μέσω της διαδικασίας της πολτοποίησης – είναι πολύ πιθανό να παραμένει υψηλή και να ασκεί πίεση στους υδάτινους πόρους.
Κάλυψη τεχνικών, οικονοµικών & καταναλωτικών αναγκών
Η χάρτινη εύκαμπτη συσκευασία θα πρέπει να εξασφαλίζει την απαραίτητη προστασία του προϊόντος, τη διάρκεια ζωής του στο ράφι και τη χρηστικότητα για τον καταναλωτή. Πρόκειται για παράγοντες που είναι καθοριστικοί τόσο για την εμπορική βιωσιμότητα ενός αγαθού όσο και για την οικονομικά βιώσιμη καθημερινότητα των νοικοκυριών. Τα brands και οι προμηθευτές χρειάζεται να συνεργαστούν ώστε να ανταλλάξουν γνώσεις και να ρυθμίσουν την κατανομή κόστους και ρίσκου για το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.
Ανακύκλωση στην πράξη & σε τοπικό επίπεδο
Στην έκθεση, δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαδικασία της ανακύκλωσης και στις πρακτικές που οδηγούν στην επιτυχηµένη εκτέλεσή της. Προκειµένου να διασφαλιστεί ότι η χάρτινη συσκευασία έχει υψηλές πιθανότητες να ανακυκλωθεί µε τον σωστό τρόπο, σηµειώνεται ότι θα πρέπει «να αναγνωρίζεται εύκολα ως χαρτί, να είναι πρακτική στη διαχείρισή της µετά τη χρήση από τους καταναλωτές και να συµφωνεί µε τις αναγνωρισµένες οδηγίες ανακύκλωσης». Ταυτόχρονα, κρίνεται αναγκαίο να ακολουθούνται οι τοπικές οδηγίες ανακυκλωσιµότητας. «Όπου αυτές δεν υπάρχουν», διευκρινίζεται, «θα πρέπει να αναπτύσσονται σε συνεργασία µε τοπικούς αρµόδιους φορείς».
Αποφυγή επικίνδυνων χηµικών & επίµονης ρύπανσης
Πέρα από τον σχεδιασµό της συσκευασίας µε προτεραιότητα τη χηµική ασφάλεια, είναι απαραίτητο να παρέχονται σαφείς οδηγίες διάθεσης προς τον καταναλωτή, ώστε να αποφεύγεται η απόρριψη που οδηγεί σε ρύπανση. Η µελέτη προτείνει «ολόκληρη η δοµή της συσκευασίας να συµµορφώνεται µε αυστηρές προδιαγραφές για οικιακή κοµποστοποίηση και βιοαποδόµηση σε έδαφος και νερό». Σε κάθε περίπτωση, ο όρος «οικιακά κοµποστοποιήσιµο» θα πρέπει να συνοδεύεται από σχετικές πιστοποιήσεις βασισµένες σε αναγνωρισµένα πρότυπα, έτσι ώστε να µην αποδειχθεί παραπλανητικός.
Ευρύτερη στρατηγική κυκλική οικονοµία
Οι υπεύθυνα σχεδιασµένες χάρτινες εύκαµπτες συσκευασίες µπορούν να αποτελέσουν µέρος µιας ευρύτερης στρατηγικής κυκλικής οικονοµίας. Σε αυτό το πλαίσιο, θα πρωταγωνιστούν εναλλακτικά µοντέλα διάθεσης (όπως η επαναχρησιµοποίηση) και µορφές που µειώνουν την εξάρτηση από συσκευασίες µικρού µεγέθους, µε την υποστήριξη ολοκληρωµένων συστηµάτων συλλογής, διαλογής και ανακύκλωσης.